Al meer dan twee eeuwen werkt de familie Klompe op het land: het bedrijf bestaat sinds 1797, ooit met vee én akkerbouw, na de watersnoodramp alleen nog akkerbouw. Gillis groeide erop op en nam het bedrijf in 1996 zelf over. Hij verbouwt onder andere pootaardappelen, consumptieaardappelen, uien, suikerbieten, erwten, mais, gras en wintertarwe. Aan die gewassen is weinig veranderd. Aan de manier waarop hij ze teelt, juist wel. Dat kantelpunt kwam in 2018.
2018: het jaar dat de knop omging
Tot 2018 merkte Gillis weinig van klimaatverandering. "Daar hadden we toch eigenlijk nog niet zo heel veel last van." Maar 2018 was "zo'n buitengewoon slecht jaar, extreem droog". Dat zette hem aan het denken: hoe word je weerbaarder tegen dat soort weersextremen?
Toen kwam hij in contact met Ger Kappert van Bij de Oorsprong. In 2021 en 2022 deed hij de cursus van de Regeneratieve Alliantie avant-la-lettre (de alliantie bestaat officieel sinds 2024), twee keer. "Dat was heel veel informatie. Door hem twee keer te doen, konden we er beter over nadenken, en elke keer hoorden we weer nieuwe dingen."
Stap voor stap
Na de cursus begon het echte werk: bewustwording dat het anders kon, uitzoeken hoe dat dan in de praktijk werkt, machines aanpassen, en afwachten. Je krijgt natuurlijk maar één kans per jaar om iets nieuws te proberen, en het weer is onvoorspelbaar. Zo wilde Gillis winterharde groenbemesters inzetten, maar lag er nog ander zaad van eerder dat de winter niet overleefde. "Dan ben je weer een jaar verder voor de volgende poging." Geduld is dan ook het sleutelwoord: "De theorie klopt, maar de praktijk is grillig en weerbarstig. Het gaat niet in twee jaar."
De bodem verandert
En dat geduld werpt vruchten af. Coloradokevers in de aardappelen komen vrijwel niet meer voor. En ook luizen in de consumptieaardappelen zijn nagenoeg verdwenen, al spuiten ze in de pootaardappelen nog wel, vanwege het risico op virusverspreiding. Ook de bodemstructuur en het vochthoudend vermogen zijn vooruitgegaan, en de gewassen zijn weerbaarder. Aan welke maatregel dat precies ligt, durft Gillis niet te zeggen: "Dat is het stapelen van maatregelen: de bodem zo lang mogelijk groen, meer gewasdiversiteit, en al die principes samen. Dat geeft een bepaalde weerbaarheid."
"Ga voor een 7 in plaats van een 3"
Bij die zoektocht helpt de begeleiding van Dietmar Näser, die een paar keer per seizoen langskomt. "Hij kan vaak al van tevoren inschatten wat er misgaat, en houdt je een beetje bij de les." Zijn advies is praktisch: als het ideale plaatje (een 10) er even niet in zit, ga dan voor een 7 in plaats van een 3.
Niet alles werkt meteen. Een bespuiting met composttee bijvoorbeeld werkt anders dan een chemisch middel: het richt zich op de oorzaak in plaats van het symptoom, en dat duurt langer. Ook Dietmar leert mee: wat in het buitenland werkt, werkt hier net even anders, en ook binnen Nederland verschilt het per bodem en klimaat.
Begin liever te vroeg dan te laat
Gillis ziet zichzelf niet per se als pionier. "Ik wil hier gewoon een beetje vooruitgaan, en zorgen dat het beter wordt. De bodem gaat gewoon achteruit als we blijven doen wat we doen. Er zijn nu nog chemische middelen om op terug te vallen, maar de afgelopen jaren zijn er al veel verdwenen. Wie nu begint, heeft straks nog ruimte om te leren. Begin er liever te vroeg dan te laat mee; de bodem opbouwen kost jaren."
Op 4 juli: kom langs in Hornhuizen!
Gillis is dagvoorzitter bij de Dag van de Regeneratieve Landbouw. Op 4 juli in Hornhuizen kun je langskomen voor een open dag. "Het informele gedeelte is het mooist: dan kun je gewoon met elkaar praten over ervaringen. Ik ben niet op pad om mensen te bekeren, maar als ze vragen hebben, is dat prima."