Eelco van Putten runt een familiebedrijf dat al meerdere generaties spruiten en andere gewassen verbouwt. Zijn over-over-overgrootvader begon ermee, hoeveel generaties precies weet hij niet eens. In 2003 ging Eelco het familiebedrijf in. Sindsdien is er weinig veranderd aan de gewassen die er staan. Wél aan de manier waarop.
Een paar jaar geleden begon dat te schuiven. Met name voor de spruiten die hij verbouwt. Voor spruiten en andere koolgewassen zijn de afgelopen jaren namelijk steeds minder chemische middelen toegelaten, terwijl er weinig alternatieven voor terugkwamen. Eelco ging op zoek naar andere manieren om zijn gewassen gezond te houden. "We hebben toen mensen uitgenodigd die er een idee over hadden hoe dat moest." Via Google kwam hij bij Ger Kappert terecht, die op zijn beurt Dietmar Näser meebracht. "Van alle mensen die we gesproken hadden, was wat Dietmar adviseerde het meest realistische."
Drie jaar zoeken naar wat werkt
Drie jaar geleden volgde Eelco de e-learning van de Regeneratieve Alliantie en de praktijkcursus van Bij de Oorsprong, en begon hij, samen met onderzoek vanuit telersvereniging Oxin Growers, te experimenteren, vooral met spruiten. Met advies van Dietmar en Martijn van Vijfeijken probeert Eelco stap voor stap minder kunstmest en gewasbescherming te gebruiken, en de plant zelf weerbaarder te maken tegen schimmels en insecten. Bodembeluchting, groenbemesters, Flächenrotte, compostthee, fermenten, bladmeststoffen: allemaal middelen om de bodem en gewasgroei positief te beïnvloeden. En bodemmonsters laten zien of een aanpassing werkt. Zo niet, dan wordt er weer iets aangepast aan de specifieke context op Eelco's boerderij.
"Uiteindelijk proberen we heel veel dingen. Sommige dingen werken niet, en sommige dingen werken wel. We gaan negen stappen achteruit en tien stappen vooruit."
Eelco is daar nuchter over. "Ik had gehoopt dat het vlugger zou gaan, maar ik moet meer geduld hebben." Tegelijk: er staat veel op het spel. Spruiten zijn een arbeids- en kapitaalintensief gewas met dunne marges. Als de oogst tegenvalt, voelt hij dat direct in zijn portemonnee. Soms grijpt hij daarom, als het echt nodig is, nog terug op chemische middelen om te voorkomen dat het te laat is. Voor hem is dat geen tegenstelling, maar onderdeel van de zoektocht: "Niemand kan je vertellen hoe het moet," zegt hij. "Dat moeten we als boeren met elkaar uitzoeken."
Een erf waar les wordt gegeven
Inmiddels is Eelco ook zelf gastheer binnen de praktijkbegeleiding, waar het draait om ervaringen delen. De cursusboeren komen twee dagen bij Eelco op het erf: de aangepaste machines bekijken, de compostthee zien afzeven tot het verspuitbaar is, samen het land in om te kijken hoe het gewas erbij staat. Na de e-learning is dat voor veel boeren een welkome afwisseling, merkt Eelco op: van een scherm krijg je al snel "vierkante ogen", en het is aangenaam dan het land op te gaan.
Wat hem helpt: er volgt momenteel iemand anders de cursus die óók spruiten teelt. "Daar zou ik veel van kunnen leren, en andersom," zegt Eelco. Binnen de praktijkbegeleiding is dat ook precies de bedoeling: boeren die met dezelfde uitdagingen worstelen, wisselen ervaringen uit. Een tweerichtingsverkeer waar iedereen wat aan heeft.
"Ik denk dat het kan"
Op de vraag waarom hij dit doet, is het antwoord verrassend simpel: "Omdat we het ook leuk vinden om te innoveren, én ik denk dat het kan." Het experimenteren, het ontdekken van nieuwe dingen: voor Eelco geeft het ook plezier. Tegelijk ziet hij het bredere plaatje: hij is ervan overtuigd dat deze manier van telen een toekomstperspectief heeft en een antwoord kan zijn op de bredere uitdagingen waar de landbouw voor staat. Al kan hij nu nog niet precies zeggen hoe dat eruit gaat zien: dat is de transitie, met vallen en opstaan.
Aan boeren die erover denken om hetzelfde te doen, heeft hij een simpel advies: "Doe de e-learning. En als je er niks aan vindt, hou je er weer mee op. Niks is verplicht."
Wil je meer weten over hoe boeren als Eelco het in de praktijk aanpakken? Kom op 4 juli naar de Dag van de Regeneratieve Landbouw.