Op BioRomeo in de Noordoostpolder werken ze al zesendertig jaar zonder chemie. Akkerbouwer en groenteteler Krispijn van den Dries ontdekte via de cursus van Dietmar Näser dat er toch nog een wereld te winnen was.
Drie generaties op dezelfde grond
De grond bij BioRomeo gaat tegenwoordig groen de winter in. Vroeger was dat land zwart en kaal. "Kale grond in de winter is gewoon niet goed voor je bodem," zegt Krispijn van den Dries.
Krispijn is mede-eigenaar van BioRomeo, een biologisch-dynamisch akkerbouw- en groenteteeltbedrijf in Ens, midden in de Noordoostpolder. Zijn grootouders kwamen vanuit Zeeland naar de net drooggelegde polder na de Tweede Wereldoorlog en begonnen hier op wat letterlijk zeebodem was geweest. Zijn vader Digni schakelde het bedrijf in 1990 als een van de eerste Nederlandse akkerbouwers om naar biologisch. "Het was een goede beslissing, maar ook lastig. Er waren nauwelijks machines voor biologische bedrijven. Alles moest opnieuw uitgevonden worden. Het was echt pionieren."
In 2006 werd het bedrijf ook nog eens biodynamisch, Demeter-gecertificeerd. Krispijn zelf trad in 2012 toe, na werk in binnen- en buitenland. Nu runt hij BioRomeo samen met zijn vader en Peter Keij, een compagnon die zo lang met de familie samenwerkt dat hij er bijna familie van is geworden. Op ruim 70 hectare telen ze meer dan twaalf gewassen: pootaardappelen, uien, doperwten, regenboogwortels, koolsoorten en granen. Er is al veel geëxperimenteerd met verschillende gewassen, zo ook als een van de weinigen met biologische zilveruien.
Biodynamisch én verder
Biologisch-dynamisch is per definitie ook regeneratief, legt Krispijn uit. Maar regeneratief is geen beschermd begrip; iedereen kan het claimen. "Wij doen het zonder chemie. Dat is de moeilijkste variant."
Via collega-akkerbouwer Erwin Westers hoorde hij over de aanpak van Dietmar Näser, en volgde hij voor het eerst de cursus van de Regeneratieve Alliantie. "De cursus was heel interessant: zowel de inhoud als het sparren met andere ondernemers over hoe zij het aanpakken." Een deel van wat er werd verteld, herkende hij al van eigen praktijk. Maar o.a. compostthee en fermenten waren nieuw, en die paste hij direct in het eerste jaar toe.
Je hoeft het niet alleen uit te zoeken
Inmiddels is hij in zijn derde jaar van begeleiding door Dietmar Näser, en via de Regeneratieve Alliantie blijft hij verbonden met andere deelnemers: gezamenlijke velddagen, bezoeken bij elkaar op het erf. "Fysieke visites: daar heb ik heel veel aan." En ook de kennisuitwisseling binnen de RA-community is belangrijk. "We staan er niet alleen voor."
Alles wat je vooraf doet, telt het zwaarst
Zo'n vier jaar verder, en het leren is nog lang niet voorbij, en dat is ook de bedoeling niet. "Het is eigenlijk nog steeds uitvinden," zegt Krispijn. "Vooral de timing en het volume. Wanneer pas je het toe in het seizoen, en hoeveel?"
Zijn voornaamste inzicht: alles wat je vóór het groeiseizoen goed doet, heeft het meeste effect. De grondbewerking, de groenbemesters, de bemesting, de fermenten: het fundament moet kloppen voordat het eerste zaad de grond in gaat. "Alles wat je erna nog spuit of toevoegt, heeft minder zin."
Hoe het land reageert
Concrete resultaten zijn er. Dit jaar groeien de aardappels uitzonderlijk goed. Krispijn heeft het gevoel dat de maatregelen daadwerkelijk hebben bijgedragen. Vorig jaar pakte onderzaai van kruiden in de kool goed uit: het land ging groen de winter in, de bodem bleef actief. De koolstofvastlegging meten ze jaarlijks. "Dat wordt elk jaar beter. Dat zien we gewoon terug in de meting." En er vliegen meer vogels en insecten rond dan in de omgeving.
Bokashi probeert hij dit seizoen. Insectenpopulaties volgt hij samen met collega's en Näser. Elk jaar iets nieuws, of een bestaande techniek verder bijstellen.
Vooruit met geduld
"Als je niet duurzamer gaat werken, haalt de klimaatverandering je in. En de kosten van synthetische inputs ook." Over wat het vraagt is hij eerlijk. "Als je pioniert, gaat het ook wel eens wat fout. Dat kost geld. Daar moet je wat voor over hebben." En het vraagt geduld. Maar wat hem gaande houdt: "Dat dingen aanzienlijk beter gaan. Dat er echte vooruitgang is. En dat ik het gewoon leuk en uitdagend vind."
Wil je zien hoe regeneratieve landbouw op grote schaal eruitziet in de praktijk? Kom naar de open dag op zaterdag 4 juli. Aanmelden verplicht.